Türkiye'de Kağıt Üretimi
Kısa bir tarihçe
Anadolu'da kağıt üretiminin kökleri eskiye dayansa da, sektör gerçek anlamda 1936'da SEKA'nın (Selüloz ve Kağıt Fabrikaları İşletmesi) kurulmasıyla devlet öncülüğünde bir sanayi koluna dönüştü. Onlarca yıl boyunca SEKA, ülke genelindeki fabrikalarıyla Türk kağıt sektörünün belkemiği oldu ve iç pazarı neredeyse tek başına besledi. 2000'li yılların başında devlet doğrudan kağıt üretiminden kademeli olarak çekildi; SEKA'ya ait tesisler özelleştirildi ya da kapatıldı, bu da bugün sektöre hâkim olan özel sektörün önünü açtı.
Sektör bugün nerede?
Günümüzde Türkiye, yaklaşık 12 milyar dolarlık bir büyüklüğe ve yılda 5-6 milyon ton civarında bir üretim kapasitesine ulaşmış, önemli bir kağıt-karton üreticisi konumunda. Bu üretimde geri dönüşümlük kağıt (GDK) merkezi bir rol oynuyor: fabrikaların kullandığı hammaddenin büyük bir kısmı yurt içinde toplanan geri dönüşümlük kağıttan geliyor, yerli arzın yetmediği durumlarda ise ithalatla destekleniyor. Türkiye ayrıca her yıl önemli miktarda kağıt ve kağıt ürünü ihraç ediyor; oluklu mukavva ambalaj, temizlik kağıtları ve çeşitli karton türleri öne çıkan kategoriler arasında, komşu ve bölge ülkeleri ise en büyük pazarlar arasında yer alıyor.
Yapısal bir açık ise devam ediyor: Türkiye büyük hacimlerde kağıt ve karton üretse de, hammadde olarak kullanılan beyazlatılmış kimyasal selülozun büyük bölümü hâlâ ithal ediliyor — çünkü büyük ölçekli yerli selüloz üretimi büyük ölçüde SEKA'nın kapanmasıyla birlikte sona erdi. Bu durum sektörü küresel selüloz fiyatlarına ve döviz kurlarına karşı hassas kılıyor.
Sektörün yönü
Sektör kuruluşları önümüzdeki yıllar için iddialı hedefler koyuyor: 2026 yılına kadar yaklaşık 8,5 milyon ton, 2030 yılına kadar ise yaklaşık 10 milyon ton üretim kapasitesi hedefleniyor. Bu büyüme, hem köklü Türk gruplarının hem de pazara giren uluslararası oyuncuların yeni fabrika yatırımları ve kapasite artışlarıyla destekleniyor. Geri dönüşüm oranları, enerji maliyetleri ve geri dönüşümlük kağıda erişim, sektörün bu hedeflere ne kadar hızlı ulaşacağını belirleyecek temel etkenler arasında.
Yukarıdaki rakamlar, sektörde sıkça atıfta bulunulan tahminlere dayanmaktadır ve yaklaşık değerlerdir; kesin/denetlenmiş istatistikler yerine genel bir fikir vermek amacıyla paylaşılmıştır.